Ziektebeelden

« overzicht

Reumatoïde artritis

    Oorzaak Reumatoïde artritis (RA) is een auto-immuunziekte waarbij meerdere gewrichten gaan ontsteken, waardoor het kraakbeen en het bot in de gewrichten beschadigd raakt. Tijdens een ontsteking kunnen ook de pezen en slijmbeurzen gaan ontsteken. Bij reumatoïde artritis maakt het lichaam antistoffen aan tegen het weefsel aan de binnenkant van het gewricht. Deze antistoffen veroorzaken de ontsteking en uiteindelijk de beschadiging aan de gewrichten.   Diagnose Om de diagnose te stellen doet de arts lichamelijk onderzoek waarbij gevoelt en gekeken wordt of er ontstoken gewrichten zijn. Bij gewrichtsontstekingen kunnen de bezinking en de CRP-waarde in het bloed stijgen. De arts zal deze ter ondersteuning van het diagnosticeren bepalen. Tevens kunnen er reumafactoren onderzocht worden. Reumafactoren zijn eiwitten die met het afweersysteem te maken hebben. In 50% van de gevallen zijn deze reumafactoren aanwezig. Als deze aanwezig zijn verloopt de ziekte vaak iets ernstiger. Op een röntgenfoto kan aangetoond worden of een gewricht beschadigd is. Vaak is dit pas het geval in een later stadium, tenzij het een agressieve vorm van RA betreft.  

 

Verschijnselen

  • Pijn / stijfheid / zwelling in de gewrichten van bijvoorbeeld handen, polsen, enkels en / of voeten (vaak symmetrisch);
  • Dikke / warme gewrichten, soms ook rood van kleur;
  • (Ochtend)stijfheid;
  • Bewegingsbeperking;
  • Vermoeidheid;
  • Koorts;
  • Gewichtsverlies.

 

Zorgproblemen bij ouderen

  • Problemen van het bewegingsapparaat leiden tot verlies van zelfstandigheid en mobiliteit;
  • Comorbiditeit;
  • Eenzaamheid;
  • Valproblematiek;
  • Zelfzorg.

 

Aandachtspunten voor praktijkondersteuners / praktijkverpleegkundigen

  • Er is een relatie tussen reumatoïde artritis en cardiovasculaire aandoeningen, om die reden extra aandacht besteden aan cardiovasculaire risico’s zoals hypertensie;
  • Zelfzorg en daar eventueel hulp in bieden door middel van revalidatie, thuiszorg en / of een (tijdelijke) opname in een verpleeginstelling;
  • Bij ouderen is de presentatie en het beloop van RA vaak atypisch. Het begint met algehele malaise en de eerste klachten van pijn / stijfheid en zwelling manifesteren zich vaak in de grote gewrichten en in de bovenste extremiteiten;
  • Starten van biologische middelen ter behandeling bij ouderen (zie kopje behandeling) vereist extra aandacht voor infecties zoals LWI en UWI. Het risico op  deze infecties is bij ouderen hoger in combinatie met deze medicijnen. Daarnaast maskeren deze middelen symptomen zoals koorts en algehele malaise. Als deze middelen in combinatie met corticosteroïden worden voorgeschreven is de infectie kans verhoogd.

 

Behandeling

  • Symptomatische medicamenteuze behandeling: Voordat de diagnose gesteld is wordt er behandeld met NSAID’s. Deze zullen de pijn en stijfheid verminderen;
  • Verwijzing reumatoloog: De reumatoloog zal corticosteroïden (Prednisolon) of DMARD’s voorschrijven. Bij snel starten van deze middelen verbetert de prognose aanzienlijk. DMARD’s staat voor disease-modifying antirheumatic drugs. Deze medicatie helpt de reumatische aandoening tot rust te brengen. Als na het starten van deze medicatie geen verbetering optreedt dan zal er overgegaan worden op biologische middelen. Hierbij dient opgemerkt te worden dat de effectiviteit van biologische middelen minder is bij ouderen. Ook de kans op bijwerkingen is groter. 

 

Richtlijnen / standaarden

  • NHG standaard Artritis:

http://nhg.artsennet.nl/kenniscentrum/k_richtlijnen/k_nhgstandaarden/Samenvattingskaartje-NHGStandaard/M80_svk.htm#Begrippen

 

Literatuur

  • Flens, C. & Kollard, S. (2011), Zorgboek reumatoide artritis, Paperback

 

Websites

  • www.reumafonds.nl

Gerelateerde ziektebeelden