PLATFORM OUDERENZORG
Voor Praktijkverpleegkundigen & Praktijkondersteuners
Zoek in kennisbank:

Dit artikel delen via:
Diabetes Mellitus
Diabetes Mellitus

Oorzaak:
Diabetes mellitus is een groep van progressieve metabole aandoeningen, die worden gekarakteriseerd door hyperglykemie als gevolg van onvoldoende aanmaak van insuline, van insulineresistentie of van beide.
Bij ouderen met diabetes komen voortijdige mortaliteit, comorbiditeit zoals hypertensie, coronaire hartziekte en beroerte vaker voor. Ouderen met diabetes lopen ook een groter risico op verscheidene geriatrische syndromen, zoals depressie, cognitieve stoornissen, urine-incontinentie, valincidenten, polyfarmacie en chronische pijn.
Omdat het om een omvangrijk ziektebeeld gaat, beperken we ons hier tot wat kernpunten over diabetes type 2 bij kwetsbare ouderen. Zie verder de links naar de richtlijn Diabetes (Verenso) en het protocol Diabeteszorg hoogbejaarden.

Cijfers en prevalentie:

Volgens schattingen waren er in 2007 ongeveer 740.000 mensen met diabetes bekend. Verwacht wordt dat het aantal mensen met gediagnosticeerde diabetes vanwege de toename van overgewicht en de veroudering van de bevolking stijgt tot ruim 1,3 miljoen in 2025; dat is 8% van de Nederlandse bevolking. De jaarprevalentie van diabetes (type 1 + 2) bij mannen van 75 jaar of ouder is 173,2 per 1.000. Bij vrouwen in deze leeftijdsklasse is dit 181,7 per 1.000. In het verpleeghuis wordt de prevalentie geschat op 200 – 300 per 1.000. Uit cijfers van Van der Mheen (1989) blijkt de prevalentie van diabetes mellitus in de verpleeghuizen twee tot driemaal hoger te liggen dan in de huisartsenpraktijk.

Verschijnselen:
Door hyperglykemie kunnen polydipsie en polyurie optreden. Hypo- of hyperglykemieen kunnen bij kwetsbare ouderen anders manifesteren, verschijnselen kunnen zijn: vallen, urine-incontinentie, infecties, vermoeidheid, lusteloosheid, acute cognitieve veranderingen, gewichtsverlies, slechte wondgenezing, visuele stoornissen en een beroerte.
De diagnose wordt gesteld als op 2 verschillende dagen de nuchtere glucosewaarde >7mmol/l (veneus) is of als tweemaal een willekeurige glucosewaarde van> 11 mmol/l wordt gemeten.

Behandeling:
Stap 1: Leefstijladviezen
Stap 2: Metformine
Stap 3: Voeg SU-derivaat toe (geen langwerkende)
Stap 4: Voeg insuline toe
Stap 5: Intensieve insulinetherapie

Cardiovasculair risicomanagement is bij kwetsbare ouderen met diabetes van groot belang. Hogere glucosewaarden kunnen zolang ze geen klachten geven- acceptabel zijn bij een beperkte levensverwachting en indien daarmee hypoglykemieën kunnen worden voorkomen. Streefwaarden voor HbA1c kunnen worden versoepeld tot 69 mmol/mol indien de levensverwachting minder is dan 5 tot 6 jaar. De levensverwachting is vaak belangrijker dan leeftijd voor het bepalen van het medisch beleid.

Aandachtspunten voor de praktijkverpleegkundige/praktijkondersteuner:

  • Evaluatie klachten: letten op valneiging, hypo's, cognitie en depressie, eetpatroon en mogelijkheid tot bewegen
  • Let op onbedoeld gewichtsverlies
  • Bloeddruk: aandacht voor klachten van orthostatische hypotensie
  • Streefwaarden voor bloeddruk kunnen soepeler gehanteerd worden. Laat bij voorkeur de systolische bloeddruk niet onder de 140-150 mmHg komen.
  • Het heeft in het algemeen geen zin bij kwetsbare ouderen een bepaling te doen op micro albuminurie (tenzij er al micro- en macroalbuminurie aanwezig is)
  • Als na het eerste oogonderzoek bij de diagnose diabetes geen retinopathie wordt vastgesteld, lijkt vervolgcontrole hierop niet noodzakelijk tenzij er klachten ontstaan
  • Voetencontrole na inschatting risico via Simm's classificatie. Oudere patiënt en zorgverlener voorlichting geven over risicofactoren
  • Bij educatie rekening houden met eventuele cognitieve beperkingen van de kwetsbare oudere; let ook op de individuele behoeften en gewoonten van de patiënt
  • Eventueel scholing aanbieden aan verzorgende in verpleeg/verzorgingshuizen


 
Achtergrond informatie over diabetes
Diabetes langerhans
Diabetesfederatie
Multidisciplinaire richtlijn Verenso diabetes
NHG standaard diabetes
Protocol diabetes hoogbejaarden
Richtlijn EADV, zelfcontrole
Thuisarts, diabetes
Contactgegevens
platformouderenzorg@pvkpoh.nl
ACADEMIC JOURNALS ®
Copyright | Disclaimer