PLATFORM OUDERENZORG
Voor Praktijkverpleegkundigen & Praktijkondersteuners
Zoek in kennisbank:

Dit artikel delen via:
Cerebrovasculair accident
Cerebrovasculair accident

Het ziektebeeld beroerte is aangepast op de herziening van 2013 in de NHG standaard.

  • Plotseling optredende verschijnselen van focale uitval in de hersenen als gevolg van ischemie (TIA of herseninfarct) of van een spontane intracerebrale bloeding, worden in de standaard aangeduid met de overkoepelende term beroerte.
  • Bij patiënten bij wie geen uitvalsverschijnselen meer aanwezig zijn bij de presentatie aan de huisarts, wordt de werkdiagnose TIA gehanteerd. De neuroloog stelt de definitieve diagnose.
  • De behandeling met intraveneuze trombolyse is verlengd van 3 naar 4,5 uur na het ontstaan van de uitvalsverschijnselen.
  • Bij patiënten met een TIA in het vertebrobasilaire stroomgebied worden voortaan verwezen naar de TIA-service.
  • Indien bij de presentatie nog geringe uitvalsverschijnselen zijn wordt de patiënt direct naar de Stroke unit verwezen ipv de TIA service.
  • Patiënten met een TIA of een herseninfarct zonder cardiale emboliebron worden voortaan behalve met acetylsalicylzuur ook behandeld met dipyridamol.

    Definitie Beroerte:

     “Overkoepelende term voor plotseling optredende verschijnselen van focale uitval in de hersenen als gevolg van ischemie (TIA en herseninfarct) of een spontane intracerebrale bloeding”.

    Transient ischaemic attack (TIA):

    “Een voorbijgaande episode met neurologische verschijnselen als gevolg van focale ischemie van de hersenen, het ruggenmerg of de retina zonder dat er bij beeldvorming aanwijzingen zijn voor een verse infarcering.

    Herseninfarct:

    “Plotseling optredende verschijnselen van focale uitval in de hersenen als gevolg van infarcering”

    Intracerebrale bloeding:

    “Plotseling optredende verschijnselen van focale uitval in de hersenen als gevolg van een spontane parenchymateuze bloeding”.

    Cijfers/feiten:

    In het jaar 2014 waren er naar schatting 437.100 mensen met een beroerte waarvan 219.900 mannen en 217.200 vrouwen (verpleeghuizen zijn hier niet in meegenomen).

    In 2015 kwamen er 53.800 nieuwe patiënten bij met een TIA en 41.300 nieuwe patiënten met een beroerte. Beroerte komt vaker voor bij mannen en ouderen. De prevalentie neemt sterk toe met de leeftijd. Hart en vaatziekten zijn een belangrijke doodsoorzaak.

    Oorzaken:
    In veel gevallen is er sprake van atherosclerose (aderverkalking) waardoor de conditie van de bloedvaten niet goed is. Door atherosclerose ontstaat er verharding aan de binnenkant van de vaatwand door afzetting van bloedresten en vetten, hierdoor ontstaan plaques. Een plaque kan loslaten, er ontstaat dan een embolie die in een bloedvat vast kan gaan zitten waardoor het bloedvat afgesloten wordt. Het kan ook voorkomen dat een beschadigd bloedvat gaat lekken.

    Risicofactoren:

  • Hypertensie
  • Diabetes mellitus
  • Hypercholesterolemie
  • Overgewicht
  • Roken
  • Overmatig alcoholgebruik
  • Weinig lichaamsbeweging
  • Familiaire belasting

    Verschijnselen:

    Afhankelijk van de plaats van de beschadiging in de hersenen en de grootte van het gebied waar de bloedtoevoer gestoord is zullen er verschijnselen ontstaan. Om deze reden kunnen de verschijnselen zeer verschillend zijn per persoon.

  • Verlammingen/ spatische parese in ten minste een van de ledematen
  • Uitval van gezichtsveld
  • Spraak/ taalstoornis (afasie/dysartrie)
  • Stoornis in waarneming (neglect)
  • Vermindering van de cognitieve vermogens (aandacht, geheugen en oriëntatie)
  • Slikstoornissen
  • Incontinentie
  • Verandering in emotioneel opzicht of gedrag

    Het krijgen van een herseninfarct of intracerebrale bloeding heeft doorgaans verstrekkende gevolgen voor de betrokkene en diens naasten.

     

    Zorgproblemen bij ouderen:

  • Vermoeidheid
  • Depressie
  • Polyfarmacie
  • Problemen door verlamming kunnen leiden tot verlies van zelfstandigheid en mobiliteit
  • Comorbiditeit
  • Eenzaamheid
  • Valproblematiek
  • Zelfzorg
  • Veranderd gedrag en emotie.

    Behandeling:

  • Trombolyse leidt tot een betere functionele uitkomst indien dit wordt toegepast binnen 4,5 uur na het begin van de uitvalsverschijnselen bij geselecteerde patiënten met een herseninfarct.
  • Niet medicamenteuze behandeling: Stoppen met roken, voldoende lichaamsbeweging, gezond lichaamsgewicht en alcoholconsumptie volgens de norm.
  • Medicamenteuze behandeling: deze behandeling wordt voorgeschreven door de behandelend arts.
  • Revalidatie: Tijdens revalidatie leren patiënten die een CVA hebben doorgemaakt met de lichamelijke en psychische gevolgen om te gaan. Dit wordt bewerkstelligd door middel van informatievoorziening, begeleiding en/of trainingen. Daarnaast is er ook aandacht voor de psychische en sociale gevolgen van de aandoening. Afhankelijk van de behoeften van de patiënt en de ernst van de gevolgen, kan worden gekozen voor klinische revalidatie of revalidatiedagbehandeling in een verpleeghuis of revalidatiecentrum. Nog een andere optie kan revalidatie thuis zijn. In dat laatste geval is afstemming van de activiteiten van de diverse betrokkenen van groot belang, een multidisciplinair overleg kan hierbij zinvol zijn.

    Aandachtspunten voor de praktijkverpleegkundige/praktijkondersteuner:

    De impact van een beroerte is groot. Niet alleen voor de patiënt, ook voor zijn familie.

    Bepaal bij het eerste contact of een beroerte waarschijnlijk is maak gebruik van de FAST-test (Face-Arm-Speech-Time). Interpretatie: als de patiënt één van de onderzijde opdrachten niet goed kan uitvoeren, is een beroerte waarschijnlijk.

  • Gezicht:  laat de patiënt zijn tanden zien (staat de mond scheef en/of mondhoek naar beneden hangt).
  • Arm: vraag de patiënt om beide armen tegelijkertijd horizontaal naar voren te strekken en de handpalmen naar boven te draaien. Let op of vraag of een arm wegzakt of rondzwalkt.
  • Spraak: zijn er veranderingen in de spraak (onduidelijk spreken of niet meer uit de woorden kunnen komen).
  • Tijd: wanneer zijn de klachten begonnen

     

  • Herhaal de gegeven informatie. Er komt zoveel op de naasten van een patiënt af, dat mensen veel vergeten. Bied de informatie mondeling/ schriftelijk en digitaal aan.
  • Zorg dat een patiënt altijd nog een keer thuis bezocht wordt.
  • Geven van leefstijladviezen en monitoring van het Cardiovasculair risico management.
  • Wees bedacht op ritmestoornissen, kunnen leiden tot het ontstaan van een embolie.
  • Is de mantelzorger overbelast, (van de partners van CVA-patiënten is 50% overbelast of depressief) zoek een passende oplossingen (respijtzorg, dagopvang of meer thuiszorg, opname verpleeghuis).
  • Heb aandacht voor de mogelijke zorgproblemen

Literatuur:

  • Vinke, H., Kollaard, S. & van Duijn, H. (2011), Zorgboek beroerte (CVA), Paperback
  • Schuurmans, M. & Schuurmans, M.M. (2008), Verpleegkundige richtlijnen beroerte


 
Hartstichting, beroerte
Hersenstichting, beroerte
NHG standaard beroerte
Thuisarts, beroerte
Volksgezondheid en zorg
Zorg voor beter
Contactgegevens
platformouderenzorg@pvkpoh.nl
ACADEMIC JOURNALS ®
Copyright | Disclaimer