PLATFORM OUDERENZORG
Voor Praktijkverpleegkundigen & Praktijkondersteuners
Zoek in kennisbank:

Dit artikel delen via:
Rectaal bloedverlies
Rectaal bloedverlies

Oorzaak /diagnose:

Rectale bloedingen zijn bloedingen waarbij het bloed - al dan niet samen met de ontlasting - via de anus naar buiten komt. Rectaal bloedverlies berust meestal op een onschuldige aandoening, maar het kan ook een symptoom zijn van een levensbedreigende aandoening. Meest voorkomende oorzaken van rectale bloedingen:

  • aambeien;
  • anale kloof;
  • diverticulose;
  • tumoren;
  • poliepen;
  • inflammatoire darmziekte;
  • traumata.

Oorzaken:

Bij de differentiële diagnostiek dient eerst onderscheid gemaakt te worden tussen chronisch-intermitterend en acuut rectaal bloedverlies.

Aambeien( hemorroïden):

De meest voorkomende oorzaak van een rectale bloeding zijn aambeien. Aambeien zijn gezwollen aderen in de anus en de endeldarm. Het is op zich een onschuldige aandoening, maar het is wel heel vervelend en lastig want ze veroorzaken bloedingen, jeuk en pijnlijk ongemak. Bij ouderen is de kans op aambeien groter. Dikwijls worden aambeien veroorzaakt door obstipatie (verstopping), uitstel van aandrang en hard persen tijdens het ontlasten. Vaak neemt de patiënt ook onvoldoende vezelrijke voeding en vocht in.

De meest voorkomende klacht van aambeien is pijnloos bloeden. Er is dan een klein beetje bloed op de ontlasting zichtbaar. Ook kan men last krijgen van afscheiding, irritatie en jeuk. Een andere klacht is een bultje aan de wand van de anus. Ook kan het voorkomen dat er een verzakking of uitstulping van één of meerdere aambeien optreedt.

Fissura ani of anale kloof (anale fissuur):

Een anale fissuur is een pijnlijk scheurtje in de lengterichting van de anus en is gelokaliseerd in de middellijn aan de voor- en/of achterkant van de anus. Het wordt meestal veroorzaakt door de passage van grote, harde ontlasting (obstipatie), bijvoorbeeld door verandering van dieet. Het is veelal pijnlijk en bij de toiletgang is er vaak helderrood bloedverlies te zien op toiletpapier in kleine hoeveelheid.

Diverticulose, uitstulpingen darmwand:

Een divertikel is een uitstulping van de darmwand en de ontwikkeling daarvan wordt veroorzaakt door een afname van vezels in het dieet; komt veelal voor bij ouderen. Pijn is meestal afwezig, maar indien wel aanwezig, dan treedt het meestal op in de linker onderbuik. Aanhoudend bloeden kan betekenen dat ziekenhuisopname noodzakelijk is.

Inflammatoire darmziekten:

Een inflammatoire darmziekte zoals de ziekte van Crohn, colitis ulcerosa en proctitis komt minder vaak voor bij ouderen. Het bloeden gebeurt in kleine tot matige hoeveelheid in de vorm van helder rood bloed, meestal vermengd met ontlasting en slijm. Bijkomende klachten zijn koorts, kramp en maagpijn.

Tumoren en poliepen:

Een poliep is een in de holte van een orgaan uitpuilende, gesteelde, goedaardige slijmvliestumor. Sommige poliepen kunnen uitgroeien tot kanker. Ongeveer 5% van de poliepen in de dikke darm wordt kwaadaardig. Bij grotere poliepen treden vaak bloedingen op.
Er kunnen zowel goedaardige als kwaadaardige tumoren aangetroffen worden in de dikke darm en endeldarm. Bij een kwaadaardige tumor spreken we van kanker. Mensen die ouder zijn dan 50 jaar, worden het meest getroffen. Minder dan 20% van de mensen met een tumor of een poliep hebben last van rectale bloedingen. Wanneer er wel bloed vrijkomt, dan is het meestal minimaal.

Rectaal bloedverlies kan ook optreden door het gebruik van bepaalde geneesmiddelen, zoals:

  • Coumarinederivaten (antistollingsmiddelen),
  • Acetylsalicylzuur (een medicijn dat pijnstillend, koortsverlagend en ontstekingsremmend werkt, beter bekend onder de merknaam Aspirine),
  • NSAID's (afkorting van Non-Steroidal Anti-Inflammatory Drugs, ontstekingsremmende middelen).

Verschijnselen die kunnen optreden bij darmkanker:

  • blijvende veranderingen in de frequentie van de stoelgang, veranderingen in het ontlastingspatroon en/of veranderingen in soort ontlasting;
  • buikpijn of andere aanhoudende ongemakken in de buik, zoals een opgeblazen gevoel of krampen (buikkrampen);
  • slijm en/of bloed bij de ontlasting;
  • pijn in de endeldarm of het gevoel dat de endeldarm niet geheel leeg is (loze aandrang genoemd);
  • onverklaarbaar (fors) gewichtsverlies;
  • permanente vermoeidheid en algehele malaise.

Risico-indicatoren voor colorectaal carcinoom zijn: een hogere leeftijd, een eerstegraads familielid met colorectaal carcinoom < 70 jaar, veranderd defecatiepatroon, bloed vermengd met de ontlasting en afwezigheid van (peri)anale afwijkingen.

Behandeling:

  • Lokale middelen fissura ani: bijv. lidocaïnevaselinecréme 3% FNA
  • Lokale middelen hemorroïden (2dd en na elke ontlasting):bijv. Vaselinecetomacrogolcréme

Niet medicamenteuze behandeling:

  • Vezelrijke voeding;
  • Voldoende drinken;
  • Toegeven aan defecatiereflex.

Indien nodig doorverwijzen naar:  MDL-arts

Aandachtspunten voor de praktijkverpleegkundige:

  • Een hevige bloeding vanuit de maag of dunne darm kan ook rectaal bloedverlies veroorzaken. De passage van het bloed verloopt in dat geval in die mate, dat er geen melena ( is een zwarte, kleverige, teerachtige ontlasting, met een kenmerkende geur) gevormd wordt
  • Bloedende aambeien: koelelementen kunnen de pijn verminderen in het aangedane gebied
  • De plaats waar het bloedverlies voor de patiënt zichtbaar wordt, is de toiletpot of het toiletpapier. Door te vragen naar de kleur van het bloed kan men een indruk krijgen van de plaats van het bloedverlies. Hoe donkerder de kleur van het bloed is (al dan niet vermengd met ontlasting), hoe waarschijnlijker het is dat de bloedingsbron hoger in de tractus digestivus is gelegen. Bij fissura ani en bij hemorroïden zit er helderrood bloed op het toiletpapier of op de ontlasting, met name na het persen.

Literatuur:

  • Diagnostiek van alledaagse klachten, Auteur(s): T.O.H. de Jongh, H.G.L.M. Grundmeijer, H. de Vries ISBN: _9789031383634

 

 

 

 

 

 



 
Mens en gezondheid, rectaal bloedverlies
NHG standaard rectaal bloedverlies
NHG standaard samenvatting rectaal bloedverlies
Thuisarts, rectaal bloedverlies
Contactgegevens
platformouderenzorg@pvkpoh.nl
ACADEMIC JOURNALS ®
Copyright | Disclaimer