PLATFORM OUDERENZORG
Voor Praktijkverpleegkundigen & Praktijkondersteuners
Zoek in kennisbank:

Dit artikel delen via:
Diep veneuze trombose
Diep veneuze trombose

Oorzaak /diagnose:

Een diep-veneuze trombose of DVT is een trombose die meestal ontstaat in de bloedvaten van de benen, maar soms kan deze ook in de armen optreden. Ziekteverschijnselen zijn: een slapend (gevoelloos) been, pijn, een zwelling of rood been. Indien een bloedstolsel (thrombus) uit een Diep-veneuze trombose losschiet ontstaat een longembolie. Een diep-veneuze trombose ontstaat vaak in mensen die langer het bed hebben moeten houden (bijvoorbeeld door chronisch ziekzijn) of die lange vliegreizen maken. Daarom moet bij lange vliegreizen geen alcohol gedronken worden en uitdroging tegengegaan worden. Daarnaast is regelmatig bewegen belangrijk. Een DVT kan veroorzaakt worden door een afwijking in het bloed (stollingsstoornis) of door overgewicht. Ook langdurige immobilisatie en operaties (vooral aan de benen) kunnen risicoverhogend werken. Diagnostiek van diep veneuze trombose (DVT) bij ouderen is vaak lastig door aanwezige comorbiditeiten en niet eenduidige klachten en verschijnselen. Momenteel lijkt er onderbehandeling te bestaan bij deze patienten, omdat verwijzen voor objectieve diagnostiek niet overwogen wordt of als te bezwaarlijk wordt beschouwd voor deze kwetsbare patienten.

Verschijnselen kunnen zijn:

  • zwelling gehele been
  • verschil in kuitomvang >3cm
  • pitting oedeem
  • uitgezette oppervlakkige venen
  • drukpijn in kuit of bovenbeen
  • verhoogde huidtemperatuur
  • roodheid
  • subfebriele temperatuur
  • verhoogde pols

Risicofactoren: eerstelijns beslisregel

1. Man 1
2. Gebruik orale anticonceptie 1
3. Aanwezigheid maligniteit 1
4. Operatie in de laatste maand 1
5. Afwezigheid van trauma dat zwelling in kuit verklaart 1
6. Uitgezette venen van het been 1
7. Verschil maximale kuitomvang >3cm 2
  • Tel de punten op.
  • Bij een score ≤ 3: verricht een D-dimeertest zelf of in het laboratorium (cito).
  • Bij een score ≥ 4: geen D-dimeertest[1]nodig
 

Risicofactoren: tweedelijnsbeslisregel (volgens Wells)

Bijlage 2: klinische beslisregel volgens Wells bij DVT

Maligniteit aanwezig 1
Immobilisatie been (parese, paralyse, gipsspalk 1
Bedrust >3 dagen, operatie <4 weken 1
Zwelling gehele been 1
Verschil in kuitomvang >=3cm 1
Pittingoedeem van het symptomatische been 1
Uitgezette oppervlakkig venen 1
Pijn in beloop van diepe venen 1
Alternatieve diagnose -2
Waarschijnlijk >2
Onwaarschijnlijk <2

De sensitiviteit van de klinische beslisregel volgens Wells is te laag om als enig diagnosticum te gebruiken. Met andere worden: bij een lage score kan niet met zekerheid gezegd worden dat de patiënt ook werkelijk geen DVT heeft. Aanvullende diagnostiek, zoals D-dimeerbepaling of echografie van de beenvaten is noodzakelijk.

Behandeling:

Niet-medicamenteuze behandeling:

  • Start bij oedeem met compressief zwachtelen (met korterekzwachtels) van het been; verwissel het verband bij fors oedeem tweemaal per week, bij afname van het oedeem eenmaal per week. Laat het verband dag en nacht zitten.
  • Laat therapeutisch elastische onderbeenkousen (klasse III) aanmeten zodra geen oedeem (meer) aanwezig is. De behandelduur is doorgaans twee jaar.

Deel van de behandeling is mobiliseren. Bewegen zorgt ervoor dat het bloed in de kuit moet gaan stromen en het activeert het lichaamseigen vermogen om het stolsel op te lossen. Dit geeft geen verhoogd risico op het ontwikkelen van longembolien.

Medicamenteuze behandeling:

  • Start dezelfde dag met bloedverdunners (door arts). Meld de patiënt aan bij de trombosedienst.
  • De INR-streefwaarde is 2,5, met een therapeutische breedte van 2,0-3,5.
  • Duur van de behandeling met bloedverdunners: drie tot zes maanden

Aandachtspunten voor de praktijkverpleegkundige/praktijkondersteuner

Controleer bij een patient na een week:

  • het been;
  • therapietrouw, complicaties van de antistolling, uitvoering van het zwachtelen en aanmeten van therapeutisch elastische kousen.
  • Tijdens de zwachtelperiode is aangepast schoeisel noodzakelijk. Let op: valgevaar!

Instrueer de patiënt contact op te nemen bij symptomen of klachten die wijzen op een recidief-DVT, longembolie of complicaties van de antistolling.

Hoewel het risico laag is, kan er alsnog een longembolie optreden na het starten van de antistolling. Mochten er kortademigheidsklachten optreden, dan moet er altijd aan een longembolie worden gedacht.

In zeldzame gevallen kan het hele been afgesloten zijn. Het been krijgt dan wel nog bloed van de slagaderen, maar het bloed kan het been niet meer uit, omdat de ader volledig geblokkeerd is. In dit geval zal de standaard behandeling niet genoeg zijn en zal het stolsel acuut eruit gehaald moeten worden. De technieken die dan toegepast kunnen worden zijn: trombolyse of trombectomie.

Op de lange termijn kunnen patienten veel klachten overhouden na een trombosebeen. Hoe groot het risico is dat men klachten overhoudt, is afhankelijk van de locatie van het stolsel. Schattingen laten zien dat tussen de 20 en 50% van de patienten hiervan last krijgt. Deze klachten kunnen nogal verschillen. Het wordt samengevat onder het post trombotisch syndroom (PTS).


[1] Binnen enkele uren na de vorming van een stolsel vindt afbraak van de fibrineketens plaats, waarbij D-dimeerfragmenten in de bloedsomloop komen. Een D-dimeerbepaling (uitgevoerd in combinatie met de eerstelijnsbeslisregel) waarvan de waarde lager is dan de afkapwaarde van de test, maakt een DVT onwaarschijnlijk. Een waarde boven de afkapwaarde kan wijzen op een DVT, maar ook op een maligniteit, een infectie, zwangerschap of een doorgemaakte operatie.

Literatuur:

  • Leerbeek FWG, Huisman MV. Behandeling van diepe veneuze trombose en longembolie. Een samenvatting van de nieuwe CBO-consensus. Hart Bulletin 2007


 
CBO richtlijn stolling 2009
Handreiking ysis DVT
Hartstichting trombose
NHG standaard samenvatting trombose
NHG standaard trombose
Pallialine, richtlijnen palliatieve zorg
Thuisarts, trombose
Contactgegevens
platformouderenzorg@pvkpoh.nl
ACADEMIC JOURNALS ®
Copyright | Disclaimer