PLATFORM OUDERENZORG
Voor Praktijkverpleegkundigen & Praktijkondersteuners
Zoek in kennisbank:

Dit artikel delen via:
Artrose
Artrose

Oorzaak:

Artrose is een aandoening aan het kraakbeen in gewrichten, ook wel gewrichtsslijtage genoemd. Artrose ontstaat doordat er meer gewrichtskraakbeen verloren gaat dan er door het lichaam geproduceerd kan worden. Het kraakbeen verslechtert en soms verdwijnt het helemaal. Bij artrose vermindert ook de vloeistof in het gewricht. Deze vloeistof, synovium geheten, is nodig om het gewricht soepel te laten draaien en om schokken te absorberen. Door slijtage van gewrichtskraakbeen en een vermindering van de schokabsorberende vloeistof in de gewrichten kunnen botten over elkaar schuren, wat veel pijn veroorzaakt. Artrose komt voornamelijk voor in de gewrichten van de handen, knieen, schouders, nek en heupen. Iedereen boven de zestig jaar lijdt eigenlijk wel aan een röntgenologisch waarneembare mate van artrose; soms begint het al op aanzienlijk jongere leeftijd. Artrose wordt gediagnosticeerd aan de hand van het klinische beeld. Soms wordt een röntgenfoto gemaakt om de diagnose te bevestigen. Op de röntgenfoto is de verminderde kraakbeendikte indirect af te leiden uit het te dicht opeen liggen van de botuiteinden; het kraakbeen zelf is op een röntgenfoto niet te zien.

Verschijnselen:

Artrose wordt gekenmerkt door pijn tijdens beweging van het aangedane gewricht en door een stijf of stram gevoel. Het gewricht is vooral stijf na een tijdje niet bewegen, zoals 's ochtends. Verder kunnen ernstig aangedane gewrichten een krakend gevoel geven en kan er bewegingsbeperking ontstaan en soms zelfs een standsverandering. Soms kan hydrops ofwel vochtophoping optreden in het gewricht, als uiting van een ontstekingsreactie.

Risicofactoren & complicaties:

  • Chronische overbelasting of verkeerde belasting door verkeerde houding, belastingsvormen waarbij men snel geneigd is om delen van het lichaam vast te zetten zoals bij fysiek zware arbeid, of intensief sporten.
  • Overgewicht speelt een belangrijke rol bij artrose van knieën, heupen en enkels.
  • Trauma in beschadigde gewrichten bijvoorbeeld door sportletsels kan ook op termijn tot artrose lijden.
  • Erfelijkheid; artrose treedt bij iedereen in bepaalde mate op, maar de snelheid waarmee dat gebeurt, is in een bepaalde mate erfelijk.
  • Ontstekingsreactie; artrose ontstaat niet alleen door overmatig gebruik van gewrichten of veroudering maar ook door een lichte ontstekingsreactie van het lichaam. Deze ontstekingsreactie versnelt de afbraak van gewrichtskraakbeen.

Behandeling:

De conservatieve behandeling van artrose heeft twee hoofddoelen namelijk het verlichten van pijn en het behouden van functie. Een genezing voor artrose bestaat niet.

Beweging: inactiviteit van het aangedane gewricht resulteert in meer stijfheid en meer pijn, bovendien kan atrofie van de betrokken spiergroepen ontstaan. Het wordt dus aangeraden in beweging te blijven en dan vooral fysieke activiteiten met een lage explosiviteit en dus een lage piekbelasting van het aangedane gewricht. Bijvoorbeeld wandelen of fietsen bij artrose van een heup of knie. Bij ernstige stijfheid, bewegingsbeperking of spieratrofie kan fysiotherapie - oefentherapie Cesar/-Mensendieck zinvol zijn. Hierbij zal dan vooral bewegingstherapie een rol moeten spelen.

Een andere vorm van conservatief behandelen van artrose bestaat uit pijnbestrijding door middel van geneesmiddelen (door de arts).

Bij een aantal gewrichten is het inmiddels mogelijk een ernstig aangetast gewricht dat veel pijnklachten geeft te vervangen door een kunstgewricht. Dit gebeurt vooral bij de knie en heup. De slaagkans van een dergelijke operatie is zeer groot (in de orde van 99%) maar de complicaties, die gelukkig zelden voorkomen, kunnen ook ernstig zijn. Daarbij komt dat een kunstgewricht een gemiddelde levensduur heeft van 15 jaar, waarna het moet worden vervangen. Het vervangen van een kunstgewricht vindt plaats in een ongunstigere uitgangssituatie. Daarom wordt het plaatsen van een kunstgewricht bij voorkeur uitgesteld tot na het 65e levensjaar.

Aandachtspunten voor de praktijkverpleegkundige/praktijkondersteuner:

  • Gebruik van Ibuprofen, Diclofenac of Naproxen (NSAID 's) kunnen als bijwerking maagklachten geven. Vooral ouderen hebben dan een maagbeschermer nodig. Ouderen moeten extra voorzichtig zijn met gebruik van NSAID 's. Attendeer op de patiëntenbrief artrose (zie websites)
  • Hulp bij zelfzorg en behouden zelfstandigheid: inschakelen van ergotherapeut overwegen
  • Bespreekbaar maken van het omgaan met chronische pijn
  • Voor aanpassingen van schoeisel is soms inschakeling van een orthopedisch schoenmaker of podotherapeut nodig
  • Eventueel wijzen op mogelijkheden voor hulp bij het regelen van aanpassingen via de WMO.

Literatuur:

  • Zorgboek Artrose, E.H. Coene, Stichting September, mei 2011, ISBN10 9072248473
  • Onderzoek en behandeling van artrose en artritis, K. van Nugteren, D. Winkel, 2009, ISBN109031362301
  • Gewrichtsslijtage: Sluipende Pijn, Slopende Gevolgen, Elly Korzelius, 2006, ISBN10 9020201921

 



 
CBO-Richtlijn diagnostiek en behandeling van knie en heupartrose
NHG standaard hand en polsklachten
Reumafonds informatie artrose
Thuisarts, artrose
umcg, artrose
Contactgegevens
platformouderenzorg@pvkpoh.nl
ACADEMIC JOURNALS ®
Copyright | Disclaimer