PLATFORM OUDERENZORG
Voor Praktijkverpleegkundigen & Praktijkondersteuners
Zoek in kennisbank:

Dit artikel delen via:
Erysipelas (wondroos, belroos)
Erysipelas (wondroos, belroos)

Oorzaak /diagnose:

Erysipelas is een ontsteking van de huid en subcutis, ook via de lymfbanen voortschrijdend, gekenmerkt door een pijnlijke, warm aanvoelende scherp begrensde erythemateuze en oedemateuze huid, vaak gepaard gaande met hoge koorts (>39 C), koude rillingen, algemene malaise, hoofdpijn en braken, en veroorzaakt door beta-hemolytische streptococcen (Lancefield groep A). De meest voorkomende lokalisatie is het onderbeen, maar erysipelas kan ook in het gezicht voorkomen. De porte d'entrée kan zijn een eenvoudige (schaaf)wond, eczeem, een ulcus, etc. Mensen met overgewicht, teveel alcoholgebruik, enkeloedeem of varices hebben een grotere kans op het krijgen van erysipelas. Vaak gaat de ontsteking gepaard met oedeem. Erysipelas is niet besmettelijk. Bij een dik rood warm been is het soms nodig trombose uit te sluiten.

Behandeling:

De behandeling bestaat uit het starten van antibiotica (door arts) en het behandelen van de porte d'entrée. Erysipelas wordt beschouwd als een specifieke vorm van cellulitis; beide worden primair behandeld met flucloxacilline. Wondjes laten genezen. Goede hygiene betrachten (voeten reinigen, zonodig dagelijks Hibiscrub of betadine jodium zeepbad). Eventuele aanwezige eczemen en kloven behandelen.

In ernstige gevallen kan klinische behandeling met bedrust en intraveneuze toediening van antibiotica nodig zijn.

Na afname van de acute ontstekingsverschijnselen (koorts, roodheid, zwelling) kan er worden gezwachteld als nabehandeling, ter bestrijding van het oedeem. In alle gevallen moet eerst worden vastgesteld dat de patient geen arterieel vaatlijden heeft want anders gaat het ernstig mis door het zwachtelen. Bij recidiverende infecties is het zinvol langer elastische kousen te gebruiken.

Patiënten met diabetes mellitus, hartfalen, lever- of nierfunctiestoornissen of een verminderde weerstand (bijv. kwetsbare ouderen), hebben een groter risico op complicaties zoals: diepe wonden, sepsis, nierschade.

Wat is het verschil tussen erysipelas en cellulitis?

Het onderscheid tussen die twee begrippen is niet zo duidelijk, en in sommige landen worden deze namen ook door elkaar gebruikt. Meestal wordt met erysipelas bedoeld een infectie van de oppervlakkige huidlagen, gekenmerkt door een felrode kleur, scherpe begrenzing, snelle uitbreiding, en koorts. Dit is dan de klassieke erysipelas of wondroos die meestal door de streptokok wordt veroorzaakt en soms door een stafylokok.

Met cellulitis wordt bedoeld een infectie van de huid inclusief diepere huidlagen, waarbij de buitenkant niet altijd zo fel rood hoeft te zijn, en waarbij in de diepte forse beschadigingen kunnen worden aangericht door de bacterien. Een cellulitis kan ook door streptokokken worden veroorzaakt, maar ook door stafylokokken en door heel veel andere bacterien, soms meerdere tegelijk. De klassieke erysipelas veroorzaakt door streptokokken is een ernstige infectie die direct met antibiotica moet worden bestreden. Gelukkig is de streptokok heel gevoelig voor eenvoudige antibiotica zoals penicilline. Bij een cellulitis is er een infectie in de diepe huidlagen gaande, het is niet goed vast te stellen hoe ernstig de infectie is, en welke bacterien het veroorzaken, en daarom moeten er vaak zware antibiotica op los worden gelaten, vaak per infuus, soms combinaties van antibiotica om er zeker van te zijn dat alle (onbekende) bacterien er op reageren.

NB: De naam cellulitis wordt soms ook gebruikt voor 'sinaasappelhuid' (andere naam: 'cellulite') van de bovenbenen en de billen, dit is heel wat anders, een cosmetisch probleem veroorzaakt door vetophopingen in de huid.

Aandachtspunten voor de praktijkverpleegkundige/praktijkondersteuner:

Het afnemen van huidkweken wordt geadviseerd bij patiënten met een verhoogd risico op een infectie met meticillineresistente Staphylococcus aureus (MRSA) bij wie orale antibiotica zijn geindiceerd.

Hygienische maatregelen zijn nodig om te voorkomen dat de bacteriën verspreid worden. De kans dat de patient zichzelf (opnieuw) of anderen besmet, is dan kleiner. Vooral bij recidiverende erysipelas. Adviezen voor patiënten:

  • Laat de plek met wondroos met rust. Dus niet krabben of wrijven. Als er een wondje is, probeer er dan af te blijven.
  • Was regelmatig uw handen met zeep;
  • Knip uw nagels kort;
  • Gebruik uw eigen handdoek en neem elke dag een schone handdoek;
  • Was, als dit mogelijk is, uw lichaam elke dag met zeep.

De ontsteking heeft rust nodig om te genezen. Koelen en het been hoog leggen kan hierbij helpen.

Bespreek dat de antibioticakuur afgemaakt moet worden, ook als het beter gaat.

Bij koorts of pijnklachten kun je paracetamol adviseren.

Eventueel extra (mantel-)zorg regelen bij toename zorgafhankelijkheid.

NB: Bij recidiverende erysipelas wordt (vanaf het moment dat een vierde erysipelasinfectie is opgetreden binnen een tijdsbestek van 2 jaar) een onderhouds behandeling aanbevolen met 1,2 miljoen E Penidural (benzathine-benzylpenicilline) injecties eens per 4 weken gedurende minimaal 6 maanden.

 



 
Huidarts
NHG standaard bacteriele huidaandoening
Richtlijn erysipelas 2013
Thuisarts wondroos
Contactgegevens
platformouderenzorg@pvkpoh.nl
ACADEMIC JOURNALS ®
Copyright | Disclaimer