PLATFORM OUDERENZORG
Voor Praktijkverpleegkundigen & Praktijkondersteuners
Zoek in kennisbank:

Dit artikel delen via:
TIA
TIA

TIA

In de NHG-Standaard Beroerte van december 2013 zijn de standaarden TIA en CVA samengevoegd. Deze standaard benadrukt het spoedeisende karakter.

Plotseling optredende verschijnselen van focale uitval in de hersenen als gevolg van ischemie (TIA of herseninfarct) of van een spontane intracerebrale bloeding, worden in de standaard aangeduid met de overkoepelende term ‘beroerte’.

De werkdiagnose TIA wordt gehanteerd bij patiënten bij wie geen uitvalsverschijnselen meer aanwezig zijn bij presentatie aan de huisarts. Indien er geen aanwijzingen zijn voor andere intracraniële pathologie en er bij beeldvorming geen aanwijzingen zijn voor verse infarcering wordt de definitieve diagnose TIA gesteld door de neuroloog.

Diagnose:

Het is belangrijk dat mensen naar de huisarts gaan omdat een TIA een voorbode kan zijn van een beroerte.

Als de huisarts denkt dat er sprake is van een TIA, wordt de patiënt snel doorverwezen naar een TIA-polikliniek of TIA-service. 

Een neuroloog kan alleen op grond van de symptomen en aanvullend onderzoek vaststellen of er daadwerkelijk een TIA is geweest. Dat komt omdat er bij lichamelijk onderzoek bijna nooit meer afwijkingen aanwezig zijn. Vaak wordt er aanvullend onderzoek gedaan, zoals bloedonderzoek en een hersenscan.

Van een transient ischaemic attack (TIA) wordt gesproken als er in een bloedvat in de hersenen een tijdelijke afsluiting is. Een TIA is vergelijkbaar met een CVA (herseninfarct), alleen duurt bij een TIA de afsluiting van het bloedvat maar kort. Eigenlijk is een TIA een voorbijgaand herseninfarct. Meestal zijn de verschijnselen al veel sneller verdwenen en zal er bij langer aanhouden van de verschijnselen niet gewacht worden met het starten van de behandeling zoals dat bij een CVA gebeurd. In veel gevallen is er sprake van atherosclerose (aderverkalking) waardoor de conditie van de bloedvaten niet goed is. Door atherosclerose ontstaat er verharding aan de binnenkant van de vaatwand door afzetting van bloedresten en vetten, hierdoor ontstaan plaques. Een plaque kan loslaten, er ontstaat dan een embolie die in een bloedvat vast kan gaan zitten waardoor het bloedvat afgesloten wordt. Het kan ook voorkomen dat een beschadigd bloedvat gaat lekken.

Patiënten met (het vermoeden van) een TIA in het vertebrobasilaire stroomgebied worden ook verwezen naar de TIA-service.
Patiënten met slechts geringe uitvalsverschijnselen, die nog aanwezig zijn bij presentatie, worden direct naar de stroke unit verwezen in plaats van naar de TIA-service.

Patiënten bij wie de uitvalsverschijnselen inmiddels volledig verdwenen zijn worden zo snel mogelijk verwezen naar de TIA service bij voorkeur binnen één werkdag.

Incidentie:

De incidentie van alleen TIA bedraagt 1,5 tot 2 per 1000 personen per jaar. In de leeftijdsgroep ouder dan 75 jaar stijgt de incidentie naar circa 13 per 1000 per jaar.

Risicofactoren voor atherosclerose zijn:

  • Hypertensie;
  • Diabetes mellitus;
  • Hypercholesterolemie;
  • Overgewicht;
  • Roken;
  • Weinig lichaamsbeweging;
  • Familiaire belasting.

    TIA service:

    Via de TIA-service vindt het bezoek aan de neuroloog, het aanvullende diagnostische onderzoek en het opstellen van een behandelplan op één dag plaats, bij voorkeur binnen één werkdag na het optreden van de verschijnselen. De neuroloog kan bij de termijnbepaling, waarop een patiënt met verdenking op een TIA beoordeeld en eventueel opgenomen moet worden, rekening houden met de volgende patiëntkenmerken: leeftijd, bloeddruk, klinische verschijnselen, duur van de symptomen en diabetes mellitus. Deze kenmerken beïnvloeden het risico op een herseninfarct gedurende de eerste dagen na een TIA.

    Verschijnselen:

    Afhankelijk van de plaats van de beschadiging in de hersenen en de grootte van het gebied waar de bloedtoevoer gestoord is zullen er verschijnselen ontstaan. Deze verschijnselen kunnen per persoon verschillen.

    Verschijnselen van korte duur:

  • Verlammingen in het gezicht, zoals een scheef getrokken mond
  • Blindheid van één of beide ogen, of dubbel zien
  • Wartaal uitspreken, niet uit de woorden komen, taal niet begrijpen of onduidelijk spreken (als het ware dronken)
  • Een spierverlamming aan één lichaamszijde, zoals een arm of een been niet meer kunnen optillen
  • Tintelingen, gevoelsverlies aan één lichaamszijde
  • Verstoorde coördinatie, evenwichtsverlies, draaiduizeligheid

    Geadviseerd wordt om bij het ontstaan van verschijnselen direct 112 te bellen en niet af te wachten of de verschijnselen verdwijnen, maar direct laten beoordelen door een arts.

    Zorgproblemen bij ouderen:

  • Vermoeidheid
  • Depressie
  • Polyfarmacie
  • Angst
  • Comorbiditeit
  • Eenzaamheid
  • Valproblematiek
  • Zelfzorg

    Aandachtspunten voor praktijkondersteuners / praktijkverpleegkundigen:

  • Hartritmestoornissen; deze kunnen leiden tot een TIA;
  • Juiste behandeling / controle van hypertensie, hypercholesterolemie en / of diabetes mellitus om risico op een recidief of nieuwe TIA te verkleinen;
  • Opnieuw ontstaan van uitvalsverschijnselen; zeker in de eerste maanden na een TIA is de kans op herhaling groot;
  • Er bestaat een test waarmee de patiënt, de familie of omstanders snel een CVA/TIA kunnen herkennen, het gaat om de FAST-test (Face-Arm-Speech-Time).
  • Wees alert op vermoeidheid en depressieve gevoelens, denk aan inzet POH ouderenzorg indien er op latere termijn problemen ontstaan

    Behandeling:

  1. Niet medicamenteuze behandeling:
  • Stoppen met roken,
  • voldoende lichaamsbeweging,
  • Gezond lichaamsgewicht
  • Alcoholconsumptie volgens de norm;
  1. Medicamenteuze behandeling: Deze behandeling wordt voorgeschreven door de behandelend arts en bestaat voornamelijk uit een preventieve behandeling om een nieuwe TIA of CVA te voorkomen.

    Patiënten met een TIA of een herseninfarct zonder cardiale emboliebron worden voortaan behalve met acetylsalicylzuur ook behandeld met dipyridamol. Als dipyridamol niet wordt verdragen, kan worden volstaan met acetylsalicylzuur of kan behandeling met clopidogrel worden overwogen.

     

     

     

 

 



 
Hartstichting, TIA
Hersenstichting
NHG standaard, beroerte
Thuisarts, TIA
Zorgstandaard CVA/TIA
Contactgegevens
platformouderenzorg@pvkpoh.nl
ACADEMIC JOURNALS ®
Copyright | Disclaimer