PLATFORM OUDERENZORG
Voor Praktijkverpleegkundigen & Praktijkondersteuners
Zoek in kennisbank:

Dit artikel delen via:
Hoofdpijn
Hoofdpijn

Oorzaak /diagnose:

Spanningshoofdpijn: drukkende, knellende, meestal tweezijdige hoofdpijn zonder misselijkheid of braken. Duur: minuten-dagen. Meestal geen licht- of geluidsovergevoeligheid; pijn is gering/matig; verergert niet bij inspanning.

De jaarprevalentie van spanningshoofdpijn in de algemene bevolking is 63% (56% bij mannen, 71% bij vrouwen) en neemt af met het toenemen van de leeftijd.

Migraine: herhaalde aanvallen van matige tot heftige, meestal eenzijdige, bonzende hoofdpijn met misselijkheid en/of braken, soms een aura, verergert bij lichamelijke activiteit, overgevoeligheid voor licht en geluid. Aanvalsduur altijd 4-72 uur.

Aura: stereotiepe, meestal visuele sensaties voor migraine; binnen een uur begint hoofdpijnfase.

Middelengeïnduceerde hoofdpijn: chronische hoofdpijn, >3 dagen per week, meer dan helft van de tijd, bij gebruik van hoofdpijnmedicatie, specifieke migrainemiddelen of >5 eenheden coffeïne per dag.

Clusterhoofdpijn: aanvalsgewijze, hevig bonzende of stekende, eenzijdige hoofdpijn rondom het oog of temporaal, 15-180 minuten durend, met bewegingsdrang. Treedt op in clusters van enkele weken.

Alarmsymptomen <--> Differentiële diagnose

nieuwe hoofdpijn boven 50 jaar <-->hersentumor, arteriitis temporalis

ouderen met pijn temporaal <-->arteriitis temporalis

toename van hoofdpijn na een ongeval & sub/epiduraal hematoom

heftige hoofdpijn met een zeer hoge bloeddruk <--> maligne hypertensie

acuut ontstane, zeer heftige pijn <--> meningitis, CVA, subarachnoïdale bloeding

hoofdpijn met koorts (en gedaald bewustzijn) <--> meningitis

nekstijfheid/neurologische afwijkingen <-->meningitis, hersentumor

hoofdpijn met tekenen van drukverhoging <-->hersentumor

focale neurologische afwijkingen <-->hersentumor

ochtendbraken; braken niet gerelateerd aan hoofdpijn <-->hersentumor

persoonlijkheidsveranderingen <-->hersentumor

migraine aura steeds aan dezelfde kant <-->hersentumor

Voorts dienen ook andere oorzaken van kort bestaande of reeds langer bestaande hoofdpijn overwogen te worden, zoals virale infecties, tandheelkundige problemen of oogaandoeningen.

Voor het eerst migraine op latere leeftijd

Als mensen echter pas op latere leeftijd voor het eerst migraine krijgen en dan met dergelijke aura's geconfronteerd worden, maar bv. geen hoofdpijnklachten hebben, is het wel van belang om andere oorzaken als een TIA of een CVA uit te sluiten. Een diagnose Migraine met aura kan dan pas gesteld worden. De symptomen van een aura en een TIA kunnen namelijk sterk op elkaar lijken.

Ook is het belangrijk als mensen pas op latere leeftijd voor het eerst migraineaanvallen krijgen, goed te onderzoeken of hier een oorzaak voor te vinden is. We weten dat je vaak niet zomaar migraine krijgt op latere leeftijd. Epilepsie of afwijkingen in de hersenbloedvaten kunnen bv. hiervan de oorzaak zijn.

Het is echter niet zo dat als je altijd migraine hebt gehad en de zestig bent gepasseerd, je meer kans hebt op een TIA of hartklachten dan iemand die geen migraine heeft.

Voordat men start met medicatie, is het wel raadzaam eerst zogenaamde uitlokkende factoren te vinden. Soms ontstaan migraineaanvallen onder bepaalde omstandigheden of door bepaalde voeding. Lukt het niet met het vermijden van uitlokkende factoren de migraine aanvallen te voorkomen, kan men echter gewoon starten met medicatie. Er zijn volop effectieve geneesmiddelen en met een zorgvuldige begeleiding kan dit de kwaliteit van leven van oudere migrainepatiënten verbeteren.

Behandeling:

Vaak gaat het om een combinatie van pijnstillers en leefregels, soms juist om het stoppen met medicatie, soms om preventieve medicijnen (bijvoorbeeld als de migraineaanvallen erg vaak komen).

Bepaalde soorten hoofdpijn kunnen verholpen worden door:

Consultatie van of verwijzing naar een in hoofdpijn deskundige neuroloog moet worden overwogen bij:

  • twijfel aan de diagnose;
  • plotselinge verandering van de migrainekarakteristieken;
  • plotselinge duidelijke toename van de aanvalsfrequentie van migraine;
  • een eerste migraineaanval boven de leeftijd van 40 jaar;
  • het niet in een keer kunnen stoppen met medicatie bij middelengeïnduceerde hoofdpijn ondanks begeleiding van de huisarts;
  • bij onvoldoende resultaat bij de medicamenteuze behandeling van migraine;
  • voor het instellen op een preventieve behandeling van migraine als metoprolol of propranolol onvoldoende werkt;
  • vermoeden van clusterhoofdpijn;
  • instellen van een preventieve behandeling van clusterhoofdpijn.

Aandachtspunten voor de praktijkverpleegkundige:

Bij de diagnostiek van hoofdpijn kan het gebruik van een hoofdpijndagboek behulpzaam zijn. Het hoofdpijnpatroon (frequentie en duur van aanvallen), de ernst en belemmering van de hoofdpijnaanval, eventueel uitlokkende factoren en het gebruik en effectiviteit van eventuele medicatie kunnen hiermee onderkend worden.

Informeer naar de lijdensdruk, de mate van belemmering in het dagelijks functioneren thuis mogelijk is extra ondersteuning nodig.

Literatuur:

review artikel Migraine in the elderly door J. Haan, J. Hollander en M.D. Ferrari, gepubliceerd in Cephalalgia, februari 2007.

Nooit meer Hoofdpijn - Renny de Bruyn, 2010, ISBN 9088400415

 



 
NHG standaard hoofdpijn
NHG standaard samenvatting hoofdpijn
Patienteninformatie over hoofdpijn
Thuisarts, hoofdpijn
Contactgegevens
platformouderenzorg@pvkpoh.nl
ACADEMIC JOURNALS ®
Copyright | Disclaimer