PLATFORM OUDERENZORG
Voor Praktijkverpleegkundigen & Praktijkondersteuners
Zoek in kennisbank:

Dit artikel delen via:
Artritis
Artritis

Oorzaak:

Onder artritis worden inflammatoire aandoeningen van één of meerdere gewrichten verstaan. Er wordt onderscheid gemaakt tussen bacteriële artritis, jichtartritis, reactieve artritis en reumatoïde artritis, dit zijn de meest voorkomende vormen.

Bacteriële artritis: Een belangrijk kenmerk voor een bacteriële artritis is dat er een micro-organisme uit de synoviale vloeistof (gewrichtsvocht) in het aangedane gewricht gekweekt kan worden. Het micro-organisme kan in het gewricht komen via de bloedbaan, bij heelkundige ingrepen of intra-articulaire injecties. Als er sprake is van bacteriële artritis gaat het bijna altijd om een mono-artritis (ontsteking van één gewricht) met klassieke ontstekingskenmerken. Een veel voorkomende veroorzaker van bacteriële artritis is de Staphylococcus aureus; indien er sprake is van een bacteriële artritis veroorzaakt door deze bacterie komt het vooral voor bij mensen die al ziek zijn en kan het zeer ongunstig verlopen. Vaak is er blijvende gewrichtsschade en mensen kunnen er aan overlijden.

Jichtartritis: Jichtartritis wordt beschouwd als een systemische, metabole aandoening; het is een terugkerende inflammatoire, steriele gewrichtsaandoening. Jichtartritis maakt deel van aandoeningen die het gevolg zijn van intra-articulaire (in een gewricht) vorming en neerslag van kristallen, waardoor een artritis ontstaat. Dit worden ook wel kristalalartropathieën genoemd. Natriumuraatkristallen zijn de kristallen die gevormd worden bij jichtartritis, er is nog grotendeels onbekend hoe dit ontstaat. Vaak gaat jichtartritis gepaard met te hoge urinezuurspiegels in het bloed, omgekeerd is het echter niet zo dat mensen met hoge urinezuurspiegels altijd jichtartritis ontwikkelen, in tegendeel. Ook bij jichtartritis is het zo dat er vaak sprake is van een acute mono-artritis met klassieke ontstekingskenmerken. In 50-70% van de gevallen ontstaat jichtartritis in het basisgewricht van de grote teen. Mensen met jichtartritis kunnen familiair belast zijn. Jicht artritis komt vaker bij mannen voor dan bij vrouwen. Mensen met hypertensie, adipositas en/of cardiovasculaire ziekten hebben een verhoogd risico op het krijgen van jichtartritis. Jichtartritis geneest binnen drie weken. Reactieve artritis: een kenmerk wat reactieve artritis onderscheid van andere vormen is dat het gaat om een steriele, immuungemedieerde artritis en dat deze één tot drie weken na een infectie elders in het lichaam ontstaat. Meestal gaat het om een keelinfectie, urogenitale infectie of een gastra-intestinale infectie die hieraan voorafgaat. Bij reactieve artritis is geen levend micro-organisme aantoonbaar in het gewricht. Meestal gaat het om een mono-artritis of een (asymetrische) oligo-articulaire artritis (hierbij zijn meer dan één, maar minder dan vijf gewrichten aangedaan). Er is nog maar weinig bekend over de oorzaak van het ontstaan van reactieve artritis ten gevolge van een infectie. Deze vorm van artritis komt over het algemeen minder voor bij ouderen.

Reumatoïde artritis: Reumatoïde artritis is een auto-immuunziekte waarbij meerdere gewrichten gaan ontsteken, waardoor het kraakbeen en het bot in de gewrichten beschadigd raakt. Tijdens een ontsteking kunnen ook de pezen en slijmbeurzen gaan ontsteken. Bij reumatoïde artritis maakt het lichaam antistoffen aan tegen het weefsel aan de binnenkant van het gewricht. Deze antistoffen veroorzaken de ontsteking en uiteindelijk de beschadiging aan de gewrichten (voor verdere informatie over reumatoïde artritis is er een aparte uitwerking beschikbaar over dit ziektebeeld).

Diagnose:

Om de diagnose te stellen doet de arts lichamelijk onderzoek waarbij gevoelt en gekeken wordt of er ontstoken gewrichten zijn. Daarnaast zal de arts een uitgebreide anamnese afnemen waarbij onder anderen gevraagd wordt naar gewrichtsklachten, klachtverloop, beïnvloedbare factoren, systemische verschijnselen (bijv. koorts), comorbiditeit en erfelijkheid. Bij gewrichtsontstekingen kunnen de bezinking en de CRP-waarde in het bloed stijgen. De arts zal deze ter ondersteuning van het diagnosticeren bepalen.

Bij het vermoeden van een bacteriële artritis is er reden voor spoedverwijzing naar een specialist, zodat er zo snel mogelijk verdergaande diagnostiek en behandeling kan plaatsvinden. Indien er sprake lijkt te zijn van jichtartritis kan het meebepalen van urinezuur bij laboratoriumonderzoek van aanvullende diagnostische waarde zijn. Als de diagnose een reactieve artritis lijkt te zijn is het vaststellen van de infectie door laboratoriumonderzoek alleen zinvol als de primaire infectie nog behandeld moet worden.

Verschijnselen:

  • Pijn / stijfheid / zwelling in de gewrichten van bijvoorbeeld handen, polsen, enkels en / of voeten (vaak symmetrisch);
  • Dikke / warme gewrichten, soms ook rood van kleur;
  • (Ochtend)stijfheid;
  • Bewegingsbeperking;
  • Vermoeidheid;
  • Koorts;
  • Gewichtsverlies.

Bacteriële artritis:

  • Artritis van één, meestal groot gewicht;
  • Koorts;
  • Koude rillingen;
  • Gewrichtspenetratie (bijv. punctie of atrotomie).

Jichtartritis:

  • Binnen één dag ontstane hevig pijnlijke artritis in de voet, enkel of knie;
  • Mono-artritis;
  • Jichttophi: krijtwit doorschemerende vaste knobbeltjes op de strekzijde van de vingers en tenen;
  • Eerder doorgemaakte artritis;
  • Verhoogd serumurinezuur.

Reactieve artritis:

  • Mono- of oligo-artritis van onderste extremiteiten;
  • één tot drie weken na een infectie elders in het lichaam.

Zorgproblemen bij ouderen:

  • Problemen van het bewegingsapparaat leiden tot verlies van zelfstandigheid en mobiliteit;
  • Comorbiditeit;
  • Eenzaamheid;
  • Valproblematiek;
  • Zelfzorg.

Aandachtspunten voor praktijkondersteuners / praktijkverpleegkundigen:

  • Er is een relatie tussen artritis en cardiovasculaire aandoeningen, om die reden extra aandacht besteden aan cardiovasculaire risico' s zoals hypertensie;
  • Zelfzorg en daar eventueel hulp in bieden door middel van revalidatie, thuiszorg en / of een (tijdelijke) opname in een verpleeginstelling.

Behandeling:

  • Indien er sprake lijkt te zijn van een bacteriële infectie direct verwijzen naar specialist voor verdere diagnostiek en behandeling;
  • Advies bij de andere vormen van artritis: rust op geleide van pijn, indien klachten niet veranderen terugkomen bij de arts, contact opnemen indien er koorts of algehele malaise ontstaat. Pijnbestrijding zal bestaan uit de behandeling met NSAID 's;
  • Jichtartritis: de arts kan een medicamenteuze behandeling voorschrijven bestaande uit corticosteroïden of colichicine.

Literatuur:

  • Flens, C. &; Kollard, S. (2011), Zorgboek reumatoide artritis, Paperback


 
NHG standaard, artritis
Reumafonds
Thuisarts
Contactgegevens
platformouderenzorg@pvkpoh.nl
ACADEMIC JOURNALS ®
Copyright | Disclaimer