PLATFORM OUDERENZORG
Voor Praktijkverpleegkundigen & Praktijkondersteuners
Zoek in kennisbank:

Dit artikel delen via:
Richtlijn Palliatieve zorg bij nierfalen
Richtlijn Palliatieve zorg bij nierfalen

Op initiatief van het platform PAZORI (Palliatieve zorg richtlijnen) en Integraal Kankercentrum Nederland (IKNL) is in 2015 een multidisciplinaire werkgroep van start gegaan met de ontwikkeling van een nieuwe, grotendeels evidence-based richtlijn Palliatieve zorg bij eindstadium nierfalen. Met als doel om de kwaliteit van de zorgverlening te verbeteren.

In de richtlijn komen de lichamelijke, psychische, sociale en spirituele kanten van de zorg aan bod. De richtlijn is van toepassing op alle volwassen patiënten met eindstadium nierfalen (eGFR < 15ml/min).

De palliatieve zorg bij eindstadium nierfalen, kan gaan om:

  • Dialysezorg
  • Conservatieve zorg om de resterende nierfunctie te behouden voor patiënten die niet starten met dialyse
  • Symptoombestrijding bij patiënten die de dialyse besluiten te staken.

    Ook wordt er specifiek ingaan op conflicten die kunnen ontstaan tussen de patiënt, zijn naasten en/of de zorgverleners.

    De richtlijn stelt dat bij conflicten de methodiek van gedeelde besluitvorming kan helpen om tot een besluit te komen dat voor alle partijen acceptabel is. Bij stagnatie hiervan wordt een stapsgewijze gespreksmethodiek voorgesteld. Hiermee kunnen de beweegredenen verder worden uitgediept. Blijft het conflict onopgelost, dan kan er nog een second opinion worden aangevraagd of een tijdelijke proefbehandeling afgesproken worden. 

    Een onderdeel van de palliatieve zorg is de Advance Care Planning (ACP), waarbij op interactieve wijze wensen, doelen en voorkeuren van zowel patiënt als zijn naasten met betrekking tot toekomstige zorg en de laatste levensfase worden besproken en vastgelegd. ACP wordt gekenmerkt door een structurele, vroegtijdige multidisciplinaire aanpak en vastlegging.

    De richtlijn geeft handvaten over de invulling van palliatieve zorgbehoefte zowel bij patiënten die nierfunctievervangende therapie ondergaan, als bij patiënten die afzien van of stoppen met nierfunctievervangende therapie.

    Definitie van nierfalen:

    “Nierfalen of nierinsufficiëntie is de situatie die ontstaat als de nieren niet meer, of nauwelijks meer werken. Dit heeft gevolgen voor vrijwel alle functies die normaal door een gezonde nier werden geregeld, zoals: urineproductie, zuivering van het bloed van medicijnen en afvalstoffen van het metabolisme (onder andere ureum), het zuur-base evenwicht van het lichaam, de hormonale regulering van de bloeddruk, de hoeveelheid water in het lichaam, de concentratie van allerlei elektrolyten in het bloed, de vorming van rode bloedcellen”.

    Cijfers en feiten:

    Er zijn in Nederland ruim 1 miljoen mensen die lijden aan chronische nierschade. Hiervan zijn ruim 16000 mensen afhankelijk van een niervervangende therapie in de vorm van dialyse of een nier transplantatie. Bijna 6500 nierpatiënten dialyseren in een dialyse centra waarvan 64% ouder is >65 jaar. Met de toename van oudere patiënten met eindstadium nierfalen ontstaat er ook een steeds grotere groep patiënten die bewust kiezen om niet te gaan dialyseren. De behandeling is dan gericht op maximaal behoud van de nierfunctie en symptoombestrijding. Rekening houdend met de leeftijd, verslechterde nierfunctie en comorbiditeit, kan deze fase van conservatieve therapie maanden tot jaren duren. De mortaliteit van dialyse patiënten is hoog. Ongeveer 1 op de 6 patiënten van de totale groep dialysepatiënten overlijdt jaarlijks. Voor de leeftijdsgroep van 65 jaar en ouder is dit 1 op de 4 patiënten. Het aantal kwetsbare oudere patiënten met ernstig nierfalen neemt toe. De zorgbehoefte van deze kwetsbare ouderen is groot. Binnen 1 jaar na start dialyse is 58% van de meeste kwetsbare ouderen overleden of functioneert slechter dan voor de start van de dialyse. Zowel conservatieve therapie gaat gepaard met veel bijwerkingen en complicaties, dit heeft een grote invloed op de kwaliteit van leven. De symptoom last van dialyse patiënten in vergelijkbaar met kankerpatiënten is hoog.

    Oorzaken:

  • Diabetes mellitus
  • Hypertensie
  • Primaire nierziekten, zoals nierbekkenontsteking, cystenieren en nierontsteking
  • Tumoren, nierstenen of vergrote prostaatklier kunnen zowel de urineleiders als de urinebuis blokkeren, de urinestroom belemmeren en nierbeschadiging veroorzaken
  • Vergiftiging met zware metalen zoals cadmium, lood, kwik of goud
  • Sommige antibiotica (streptomycine), anti-schimmelmiddelen en immunosuppressiva
  • Hoge doseringen NSAID’s bij langdurig gebruik zoals Ibuprofen of Naproxeen
  • Contrastmiddelen bij röntgenopnamen
  • Overmaat aan calcium in het bloed (door verhoogde bijschildklierwerking) en te hoog urinezuurgehalte
  • Diuretica gebruik

    Mensen met slechts één nier zijn kwetsbaarder voor complicaties bij nierbeschadiging.

    Symptomen:

  • Slaapstoornissen
  • Pijn
  • Dyspneu
  • Jeuk
  • Restless legs
  • Delier

Aandachtspunten voor de praktijkondersteuner/-verpleegkundige:

  • Zorg voor duidelijke taakverdeling en een goede afstemming en overdracht tussen alle betrokken zorgverleners
  • Zorg voor voldoende afstemming en communicatie tussen huisarts of specialist ouderengeneeskunde en nefroloog en doe dit zo vroeg mogelijk in het behandeltraject
  • Plan regelmatig een evaluatiegesprek om de situatie en wensen van patiënt en naasten te bespreken
  • Stel zorg-/behandelplan op rekening houdend met de wensen van de patiënt
  • Houd rekening met patiënten met een taalbarrière/cultuur, schakel zo nodig een professionele tolk in ook indien de naasten bereid zijn te tolken
  • Verlies de mantelzorger niet uit oog
  • Schakel deskundigen in bij moeilijk behandelbare symptomen en/of complexe problemen denk hierbij bv aan het inschakelen van een palliatief team.

     

     



 
Nierfalen
Thuisarts
VUMC
Contactgegevens
platformouderenzorg@pvkpoh.nl
ACADEMIC JOURNALS ®
Copyright | Disclaimer