PLATFORM OUDERENZORG
Voor Praktijkverpleegkundigen & Praktijkondersteuners
Zoek in kennisbank:

Dit artikel delen via:
Zorgprobleem Vallen
Zorgprobleem Vallen

Definitie: 

Vallen is het plotseling en ongewild door een onvoorziene beweging op de grond (of een lager niveau) terechtkomen. Vallen is een van de geriatrische syndromen, waarbij sprake is van een verhoogde morbiditeit en mortaliteit. 30% van de 65-plussers in Nederland valt minstens eenmaal per jaar. In verzorgings- en verpleeghuizen valt de helft van de bewoners tenminste een keer per jaar. Van alle vallen leidt 5% tot een fractuur en 5% tot een ander serieus letsel. Een val van een oudere heeft vaak grote lichamelijke en mentale gevolgen. Het is een aanslag op de zelfstandigheid, zelfredzaamheid en mobiliteit , tijdelijk of zelfs voorgoed. Vaak ontstaat er ook een angst om nogmaals te vallen. Intramuraal (ziekenhuis, verpleeghuis e.d.) is het zichtbaar krijgen van valincidenten van groot belang om zo de verantwoordelijkheid van patientveiligheid breed te dragen. Daarom wordt er na een (bijna-)val een MIC /MIP formulier ingevuld ter evaluatie in multidisciplinair team en in een speciale commissie hiervoor.

Diagnostiek:

(Hetero)anamnese

  • Is er letsel ontstaan door de val?
  • Wat is de aanleiding of omstandigheid van de val geweest?
  • Welke activiteit ging vooraf aan de val?
  • Welke medicatie gebruikt de patient?
  • Wat is de relevante medische voorgeschiedenis (inclusief de valgeschiedenis)?
  • Wat kan daarvan een bijdrage leveren aan het valrisico (bijv. M. Parkinson, incontinentie)?
  • Ging val vooraf of gepaard met periode van bewustzijnsverlies?
  • Is patient in staat normale ADL functies uit te voeren?
  • Valgeschiedenis van de laatste 6 maanden?

Een uitgebreidere valanamnese zou kunnen bestaan uit onderstaande items. Het afnemen van de volledige valanamnese neemt minimaal 45 minuten in beslag (er zijn diverse instrumenten beschikbaar om dit te doen).

Risicofactoren:

  • Mobiliteit Gebruik van een hulpmiddel?
  • Balans- en/of loopprobleem?
  • Verminderde kracht extremiteiten?
  • Pijn of stijfheid gewrichten of extremiteiten?
  • Verminderde lichamelijke activiteit? Vermijden van specifieke activiteiten?
  • Valangst Bang om te vallen? Overmoedig?
  • Perceptie Klachten van het gezichtsvermogen?
  • Klachten van het gehoor?
  • Duizeligheid? Vertigo?
  • Gevoel in de voeten?
  • Cognitie Cognitieve stoornissen?
  • Uitscheiding Incontinentie voor urine?
  • Nycturie?
  • Middelenmisbruik Alcoholgebruik?
  • (Risico)medicatie Dosis, tijdstip van inname en frequentie?

Risicofactoren Beleid:

  • Mobiliteitsstoornissen Consult fysiotherapie (oefenprogramma's; individueel of in een groep), (adequaat gebruik van) loophulpmiddel, aanpassing schoeisel
  • Verminderde visus Verbetering visus. Gebruik van multifocale glazen of lenzen wordt afgeraden tijdens traplopen en buitenlopen
  • Polyfarmacie en/of gebruik van antipsychotica, antidepressiva, sedativa, cardiovasculair werkzame medicatie Medicatiereview en zo nodig medicatie aanpassen
  • Orthostatische hypotensie Evaluatie bloeddrukverlagende medicatie
  • Langzaam lichaamshouding veranderen
  • Hoofdeinde van bed 's nachts verhogen
  • Dragen van steunkousen
  • Verhogen lichamelijke activiteit (gebruik van kuitspieren)
  • Verminderde functionaliteit ADL en IADL Consult ergotherapeut
  • Valangst Behandeling gericht op cognitieve gedragsaspecten in combinatie met lichamelijke oefentherapie
  • Incontinentie voor urine Analyse en eventuele behandeling
  • Osteoporose Opsporen en behandelen 

Adviezen door de praktijkverpleegkundige:

Breng tijdens je spreekuur bij ouderen het risico op vallen aan de orde en maak gebruik van screeningsinstrumenten. Denk aan multidisciplinaire samenwerking en regelmatige evaluatie, zie de uitwerking bij de verschillende risicofactoren.  Er is veel voorlichtingsmateriaal op de markt. Bijvoorbeeld op de website Veiligheid.NL, waar een uitwerking is bijv. voor stevige schoenen, hoe de keuken veiliger maken, de gang en overloop, de slaapkamer, de woonkamer, badkamer en toilet, tips bij medicijngebruik, welke antislipmaterialen er zijn, wat je kunt doen aan valangst en waarom een rollator een belangrijk hulpmiddel is om de kans op een val te verkleinen.

Literatuur:



 
Pubmed: Risk factors for serious injury during falls
Richtlijn Osteoporose en factuurpreventie
Richtlijn Preventie van valincidenten bij ouderen
Veiligheid.NL
Contactgegevens
platformouderenzorg@pvkpoh.nl
ACADEMIC JOURNALS ®
Copyright | Disclaimer