PLATFORM OUDERENZORG
Voor Praktijkverpleegkundigen & Praktijkondersteuners
Zoek in kennisbank:

Dit artikel delen via:
Zorgprobleem Pijn
Zorgprobleem Pijn

Definitie:

Pijn is een onaangename sensorische en emotionele ervaring die in verband wordt gebracht met bestaande of dreigende weefselbeschadiging of wordt beschreven in termen van weefselbeschadiging. Chronische pijn kan worden gedefinieerd als een pijnlijk gevoel dat aanhoudt voor een langere periode. De pijn kan, maar hoeft niet kenmerkend voor een specifiek ziekteproces.

Herkenning:

Chronische pijn is een veel voorkomend probleem bij kwetsbare ouderen die thuis of in een zorginstelling wonen. Deze pijnklachten worden nog onvoldoende herkend en behandeld en kunnen leiden tot een depressie, verdere achteruitgang van cognitief functioneren en angsten. Het is belangrijk dat zorgverleners zich realiseren dat kwetsbare ouderen hun pijnklachten op een andere manier kunnen uiten. Zeker voor de groep kwetsbare ouderen met cognitieve beperkingen. 

Prevalentie: 

Van de thuiswonende ouderen leidt 25-50% aan chronische pijn. Oudere vrouwen > 65 jaar hebben in vergelijking met mannen vaker chronische pijn. Van de mannen geeft 23% chronische pijn te hebben tegenover 32% van de vrouwen. Ruim de helft van de mensen met dementie in verpleeghuizen ervaren dagelijks pijn. Uit onderzoek blijkt dat deze groep structureel onderbehandeld wordt voor deze pijnklachten. Verder blijkt uit onderzoek dat de medische wetenschap geen goed antwoordt heeft op de vraag welke pijnbehandeling het meest effectief is bij bejaarden met ernstige pijn. Dit komt vanwege het feit dat de meeste studies die onderzoek hebben gedaan naar de effecten van pijnstillers deze groep voor een groot deel uitsluit.

Ontstaan/risicofactoren:

Er is niet altijd een directe oorzaak aan te wijzen voor pijn. De pijn kan veroorzaakt worden door aandoeningen aan de gewrichten. Daarnaast spelen oorzaken als verkeerde houding in bed/stoel, gebitsproblemen, decubitus en vasculair lijden een rol bij het ontstaan van pijnklachten. Naast fysieke klachten kan pijn ook een psychische oorzaak hebben denk hierbij aan depressie en eenzaamheid. Pijn bij kwetsbare ouderen leidt tot een vermindering van kwaliteit van leven.

Het is lastig om pijnklachten te herkennen bij ouderen die niet meer in staat zijn te communiceren. Let dan specifiek op veranderingen van:

  • Gezichtsuitdrukkingen: grimas, fronzen, gespannen/verdrietig gezicht 
  • Gedragsveranderingen: onrustig gedrag, sociaal ongepast gedrag, agitatie, tegenstribbelen, dwaalgedrag en verandering in eet of slaapgedrag 
  • Onrustige lichaamsbewegingen: wrijven/friemelen, gespannen houding, moeite met opstaan, geneigd om sneller gebruik te maken van hulpmiddelen, pijnlijke plek ontzien
  • Plotselinge gedragsverandering dient teruggekoppeld te worden aan de arts.

Screening van pijnklachten:

Om de intensiteit van de pijn te beoordelen zijn er verschillende mogelijkheden.

  1. Visual Analoge Scale (VAS) of de Numerieke Rating Scale (NRS) deze kunnen gebruikt worden voor patienten met een goede cognitie MMSE >24
  2. PACSLAC-D, REPOS, DOLOPLUS-2 en PAINAD kunnen worden ingezet voor ouderen met dementie en een uitingsbeperking bijvoorbeeld met een MSSE < 15

Interventie:

De huisarts is de belangrijkste behandelaar voor de pijnklachten. De meest voorkomende behandeling bij pijnklachten is medicamenteus zie voor een uitgebreide beschrijving de Verenso richtlijn. Daarnaast kunnen de klachten ook niet medicamenteus behandeld worden. Denk hierbij aan inzetten van fysiotherpie, cognitieve gedragstherapie, TENS-apparaat, accupunctuur en massage.

Adviezen voor een effectieve pijnbehandeling begint bij:

  • het herkennen van pijnklachten bij ouderen, dit bespreekbaar maken met client en indien dit niet mogelijk is familie hierbij betrekken
  • gebruik te maken van pijnscorelijsten
  • voorgeschreven medicatie op de juiste wijze toedienen
  • het effect van de behandeling rapporteren en evalueren en zo nodig medicatie bijstellen door de arts
  • fysio- en ergotherapie inschakelen voor de juiste zit/lighouding
  • multidisciplinaire aanpak

 

 



 
Alzheimer Nederland
Effectieve ouderenzorg
Richtlijn Pijn deel 1
Richtlijn Pijn deel 2
Richtlijn Pijn deel 3
Contactgegevens
platformouderenzorg@pvkpoh.nl
ACADEMIC JOURNALS ®
Copyright | Disclaimer